De missie van het Food Revolution Network is om iedereen te inspireren en te pleiten voor gezonde, ethische en duurzame voeding door middel van voorlichting over plantaardige voeding. Zij presenteren elk jaar een docu-serie met bekende sprekers op dit gebied. Van de serie uit 2021 heb ik een paar sprekers samengevat in NL.
Michael Klaper Mensen met bijv. astma gaat het na een paar weken gezond eten al stukken beter, omdat de laaggradige ontstekingen verdwijnen, want de longen reageren daar heel snel op. Stop met zuivelproducten, drink veel vloeistoffen. *Hij* zegt – het (covid-)virus komt binnen via bloed en lymfe, bijv. oogvocht, niet via ademhaling, en bij obese mensen drukt de buik het middenrif omhoog, wordt een deel van de longen niet goed doorbloed zodat er daar geen antistoffen kunnen worden aangevoerd zodat het virus z’n gang kan gaan. Zeker als je al last hebt – adem elk half uur een paar keer diep in, armen omhoog, en met buik uitzetten (buikademhaling), laat je longen bewegen. Je ademt de hele dag van alles in, en normaal gesproken wordt alles dat zo binnenkomt heel goed gemonitord. Zie alle gezonde dingen die je eet als medicijn voor je longen. Zink is belangrijk voor de afweer, tegen diverse virussen, en veel mensen die bewerkt voedsel eten hebben een zinktekort. Het zinkatoom is onderdeel van belangrijke enzymen die onze immuuncellen gebruiken om virussen te neutraliseren, en bij een zinktekort staan die immuuncellen op achterstand. 15 mg zink, 3 x per week, zou genoeg en veilig moeten zijn. Zit in peulvruchten, volle granen en wortelgewassen, noten, pompoenpitten, sesamzaad. Vit. D, bij tekorten meer infecties, meer kanker, meer longontstekingen, etc., speelt een belangrijke rol bij het intact houden van de membranen overal in je lichaam, slijmvliezen, in je darmen. We krijgen elke dag miljoenen en miljoenen virussen binnen, via lucht en voeding, en je wilt je membranen in goede staat hebben. Selenium – lijkt een sterke correlatie te hebben met virale infecties. Paranoten, 2 per dag, max., en 50 – 100 microgram. Vit. C voor membraanintegriteit - geen megadoses. Paddenstoelen en zeegroente – OK. Minder kanker bij mensen die paddenstoelen eten, en minder agressief. In zeewater zitten heel veel virussen, en zeegroente kan die wel aan. Relatie 5G en corona: geen. Wel zijn alle gevaarlijke infectieziekten afkomstig geweest van dieren, en wij doen het met 100.000 kippen op elkaar helemaal niet heel veel anders dan op die markt in China. We *moeten* anders omgaan met dieren. Meer dan de helft van de grond op de wereld die bewoonbaar wordt geacht wordt gebruikt voor agricultuur, en meer dan driekwart daarvan wordt gebruikt voor het houden van dieren. Intussen is de wildlife-habitat gekrompen en neemt de biodiversiteit af, en gaat het goed met dieren die het goed doen bij minder diversiteit, bijvoorbeeld ratten en vleermuizen, en die zijn heel geschikt voor het overdragen van ziekten op mensen. (War of the worlds, kapot aan virussen). Wij plunderen de wereld, omdat daarmee geld te verdienen valt. Tegen verschrikkelijk kosten. Hij spreekt van de jaren 50, met vogels overal, een uit zijn voegen barstend voorjaar, alles zoemde en piepte en kwaakte en fladderde, en intussen hebben we miljoenen tonnen vergiften verspreid, en hebben zo’n beetje een silent spring. Alle lichten staan op rood, we *moeten* de natuur met respect behandelen. (J.R. (John Robbins) zegt – als je na een ongeluk naar het ziekenhuis moet, dan verwacht of eis je dat de life-supportsystemen werken, maar we zijn allemaal afhankelijk van de natuur als life-supportsysteem voor ons allemaal, en we maken het kapot, niet alleen voor ons, maar voor toekomstige generaties). De natuur probeert ons steeds harder duidelijk te maken wat we aan het doen zijn, maar daar staan we nou niet echt voor open. De hele biosfeer wordt ernstig bedreigd. We weten het - angst en onzekerheid onderdrukken ons immuunsysteem (cortisol). Wel weer mooi – dat er velen zijn die elkaar helpen.
Zach Bush Door chemical farming zijn er zwakkere planten gekomen, en door de zwakte van de immuunsystemen van de planten en het gebrek aan voedingsstoffen in die planten zijn ze vatbaar geworden voor ziektes, en de chemische bedrijven zeiden – geen probleem, dan maken we nog ‘betere’ chemische middelen die je kunt spuiten, en de boeren gaan failliet aan de middelen en met de planten gaat het nog slechter. Bijna alle soja en mais in de VS is genetisch gemodificeerd (roundup-ready), de meeste bewerkte voedingsmiddelen in de supermarkten in de VS bevatten ongelabelde GMO-ingrediënten (soja en mais, maar nog zo’n 30 meer), en bijna alle soja en mais is bespoten met roundup. Een miljoen ton per jaar. Er is bewijs dat roundup goede bacteriën in onze darmen kan verstoren en doodmaken, met daardoor een slechtere immuunfunctie en een cascade aan kwalijke gevolgen, zoals gluten-gevoeligheid en auto-immuunziektes (schildklier, reuma, huidziektes), vooral sinds dat deze producten (vanaf de 90-er jaren) standaard in de voeding zijn gekomen. Het is in laboratoria aangetoond dat gluten een verstorend effect kunnen hebben op tight junctions in de darmwand, maar dat slechts een heel klein beetje bijkomend glyfosaat dat effect enorm veel sterker maakt. Veel meer coeliakie vanaf midden jaren 90. Dat effect van gluten +glyfosaat is 4 of 5 jaar geleden gepubliceerd. Als mensen glutenvrij gaan eten, dan heeft 85% na een jaar nog klachten, maar wel minder, `maar de echte trigger is dus glyfosaat. Amerikanen met een glutenallergie op vakantie in Frankrijk kunnen probleemloos een croissant eten, maar als ze weer terug zijn begint het gesodemieter weer. Voor dat beter en weer slechter is vaak maar een paar dagen nodig. Kinderen in de VS zijn voor heel veel voedsel overgevoelig omdat in bijna alles wel glyfosaat zit. Het microbioom is de basis voor gezondheid, leven en bewustzijn. Als je je microbioom verliest, verlies je je zelf-identiteit. Een lekke darm leidt vrijwel direct tot lekke hersenen. Als we blijven strijden tegen de natuur zullen we verdwijnen. Als je kijkt naar de toename van ernstige neurologische aandoeningen (Alzheimer, depressie, ADHD, Parkinson, MS etc.), dan is er een innerlijke uitsterving gaande, parallel met het uitsterven van de natuur. Glyfosaat is gepatenteerd als antibioticum, als antiparasiticum en als antischimmelmiddel. Daarmee is het een killer van het microbioom. En ook van alle bodemleven. Daardoor worden we steeds vatbaarder voor vele ziekten, en als eerste neurologische, en ook chronische ontstekingen, van acne tot kanker etc. Het ontbreken van bepaalde bacteriën in je darm is een aantoonbare risicofactor voor kanker. Als er een bepaalde soort bacterie ontbreekt in de borst krijg je borstkanker, en dat geldt ook voor andere soorten kanker. Onze ziektes zijn een direct gevolg van het gebrek aan ecosysteemdiversiteit. Uit onderzoek blijkt dat mensen na 1 antibioticakuur 24 % meer kans hebben op een hevige depressie in de daarop volgende 12 maanden. Als je de binnenbekleding van je darm uitspreidt is dat meer dan 2 tennisbanen. 10 – 15 procent van dat epitheel is verantwoordelijk voor de opname, maar de rest is verantwoordelijk voor o.a. de productie van 90% van je serotonine en voor meer dan 50% van je dopamine. Nog eens 40% van je dopamine wordt gemaakt in de niertubuli. Na aantasting door antibiotica kun je deze neurotransmitters niet meer, of minder, maken. Daarom moet je daarna echt terug naar de natuur. Uit grote onderzoeken blijkt dat probiotica, gegeven na antibiotica, net zoveel schade aanrichten als antibiotica, in een poging om de diversiteit van het microbioom te verbeteren, want je wilt daar geen monocultuur – net zo slecht als een monocultuur van soja of mais. Een gezond, divers microbioom kan de probioticaverstoring wel aan, maar een door antibiotica verstoord microbioom, door antibiotica of door wat je eet, kan dat niet goed. Glyfosaat is een veel groter probleem dan antibiotica. Hoe meer je buiten bent, des te sneller het microbioom herstelt, want alles wat er in frisse lucht zit herstelt de biodiversiteit in de luchtwegen, met dezelfde gevolgen voor het colon. Eet je microbioom gezonder, bijvoorbeeld met gefermenteerde spullen, bijvoorbeeld misosoep. De echte Japanse miso is wel 7 jaar gefermenteerd, elke paar dagen opnieuw getransformeerd, met steeds weer meer goede nutriënten. Kimchi, sauerruben, sauerkraut.. Glyfosaat is trouwens maar 1 van de pakweg 64 pesticiden etc. die in de VS in voeding voorkomen. 75% van bodem, het water, de regen in de VS bevat glyfosaat. Elke dag staat het microbioom onder druk, met daardoor kinderkanker, autisme, autoimmuunziektes, ADHD, Parkinson, Alzheimer, neurodegerenatieve aandoeningen zoals ALS, MS etc. Het ecosysteem van de mens bevat minimaal zo’n 30.000 tot 40.000 stammen van bacteriën. In probiotica zit een handjevol stammen met miljoenen kopieën daarvan, en dat kan nooit voldoen aan de diversiteit van het microbioom. Er zijn minimaal 300.000 soorten parasieten op aarde die interactie hebben met ons immuunsysteem, er zijn 5000.000 soorten schimmels, en bij virussen hebben we niets eens een begin gemaakt met het bepalen van de aantallen soorten, conservatief gedacht iets als 10 tot de macht 31, een 1 met 31 nullen, dat is 10.000.000 maal meer dan dat er sterren in het universum zijn. We snappen nog maar een heel klein stukje van die ontzaglijke schaal van complexiteit en interactie en schoonheid van de natuur op dit kleine planeetje, en als we daarin met puur onbenul gaan rommelen heeft dat macro-gevolgen. We zijn bezig met zelfdestructie en de ineenstorting van de planeet. In de VS hoeft GMO niet op de verpakking te staan. Met supplementen kun je antibioticaschade wel tegengaan, bijv. met acetylcysteïne. De meeste artsen gaan naar hun werk met het idee dat ze iets moeten gaan bestrijden, bijv. pseudomonas, gevreesd in ziekenhuizen. Maar in de natuur kan pseudomonas radioactief materiaal verteren, bijv. radioactieve isotopen van kerncentrales. Kan dus gevaarlijk zijn, maar ook een redder bij een van de meest destructieve dingen op deze planeet. Met andere woorden, er is geen bad guy in het microbioom. Als je de diversiteit van je microbioom verbetert, wat gebeurt er dan. Je hoofd gaat beter werken en je krijgt een gevoel van veiligheid en veerkracht. Je voelt je goed. Hoofdpijn gaat weg, huid wordt beter, hormoonhuishouding wordt beter, schildklier beter, cholesterol beter. En zorg voor veel plantaardige vezels in je voeding, zowel oplosbare als onoplosbare. In geen enkel dierlijk product zitten vezels. In de afgelopen 50 jaar hebben wij zo’n 50 % van de diversiteit van de natuur uitgeroeid, en in dezelfde mate roeien we onszelf uit, al was het maar door 50 % minder spermakwaliteit. Veel meer ziekte en chronische aandoeningen. We moeten weer een worden met alles. Alle groente is goed, inclusief zeegroente. Rauwe paddenstoelen – liever niet, gekookt wel. In kombucha kan veel suiker zitten en het zuur ervan kan je tanden aantasten, dus spoel daarna met water. Zitten wel veel probiotica in.
Joel Fuhrman Artsen denken vaak dat zij wel weten wat het beste is voor de patiënt, maar informeer mensen en laat ze zelf beslissen. Iedereen verdient te weten dat een hartaanval, een beroerte, dementie etc. niet nodig zijn, voorkombaar en herstelbaar zijn. Als mensen werkelijk geïnformeerd zouden worden, dan zouden ze de gebruikelijke medische route van levenslang giftige medicijnen niet meer nemen. Veel mensen denken nog dat genetica en toegang tot het medische circuit het belangrijkste zijn. Excellent eten is honderd keer effectiever dan de beste medicijnen voor bepaalde aandoeningen. Maar de meeste mensen weten dat niet en het wordt ze niet verteld. Veel mensen kregen door Fuhrman een dramatische verbetering, terwijl ze zelf dachten dat ze al best wel gezond aten. Het verschil zit in calorische restrictie maar wel genoeg van alle benodigde nutriënten, in alle variatie, en met voldoende daarvan ga je niet overeten omdat je lijf merkt dat er geen tekorten zijn. Bij veel ongewenste producten in je lijf voel je je moe door toxische overschotten in je lijf, en ga je meer eten om tekorten aan te vullen. Door echt gezond te eten kun je soms zelfs je haarkleur weer terugkrijgen (door reparatie van DNA-schade). Groot onderzoek: bij vrouwen die koeienmelk dronken - 50% meer borstkanker, en bij mannen meer prostaatkanker. Verklaarbaar: Igf1 in koeienmelk is het groeihormoon om een kalf snel te laten groeien. Veel vlees en melk – dubbel erg, want er gaan cellen van groeien die niet zouden moeten groeien. Basis: GBOMBS – greens, beans, onions, mushrooms, berries en seeds. Igf1 zorgt ook voor veel angiogenese (bloedvatvorming), zodat cellen meer zuurstof, suikers etc. opnemen en dus gaan groeien en metastaseren. Zonder vlees en zuivel komt je Igf1 op een beter niveau. Andersom: bij sommige soorten vega-eten zonder genoeg eiwit kan de Igf1 later in het leven te laag worden (want de eiwitvertering wordt met de jaren minder goed), dus daar is een excellente voeding van groot belang. Zorg voor de GBOMBS, in genoeg variatie. Een heel grote fout is dat vet wordt gezien als de vijand. Bij vega-eten ligt een gebrek aan eiwit en calcium op de loer, maar dat is prima tegen te gaan met meer bonen, noten en zaden en voldoende groene groente. Advies: eet ook sojabonen, natuurlijke vorm, hebben zeer krachtige anti-kankereffecten tegen borst- en prostaatkanker. Als edamame, of een nacht geweekt en koken in een soep, en eet een variëteit van allerlei bonen, en ook linzen en erwten, ze zijn een superieure vorm van koolhydraten die bovendien eiwitrijk zijn, met zetmeel en vezels. Het lectine-verhaal is een mythe, voldoende koken is meer dan genoeg. De lectines die na koken nog overblijven hebben een botversterkende werking en anti-kanker-effecten. Bonen zijn een soort super-voeding. Een bonen-allergie is zeldzaam, en kan bovendien worden overkomen door met kleine beetjes te beginnen, zodat je er het goede microbioom voor krijgt. Spruiten/kiemen van bonen (bijv. mungo-bonen (i.v.m. lectines): kleine bonen geen probleem, maar kiemen van aduki of kidney-bonen of andere grote bonen: eet alleen het groen. Sojaproducten zoals edamame, tempeh en zelfs tofu verkleinen de kans op borstkanker. Ze remmen de oestrogeen-effecten, en versterken het bot/de spieren (nog goed naluisteren – ong. 00.37). Sojamelk? Tofu wordt gemaakt van sojamelk, en tempeh en edamame gebruiken de hele sojaboon, en bevatten dus meer vezels van het hele product, en werken dus beter. Paddenstoelen: stabiliseren het DNA en geven een immuunsysteem-bescherming. Alle voedsel bevat (milde) toxinen, en eet niet te veel rauwe paddenstoelen (caroteen?), eet vooral gekookte/gebakken paddenstoelen (lijnzaad bevat ook relatief veel toxinen), eet dus gevarieerd. Paddenstoelen zijn belangrijk omdat ze unieke fytonutrienten bevatten die zorgen voor een langer leven. Anti-angiogenetisch voedsel, d.w.z. anti-vetopslag, anti-celreplicatie, houden oestrogeennivaus OK, en gaan te hoge insuline-spiegels tegen, houden excessieve hormoonspiegels op peil (aromatase). Dus paddenstoelen helpen bij gewichtsverlies, gaan extra vet in het lichaam tegen, en bevatten ergothioneine, en het lichaam heeft ergothioneine-receptoren, en deze receptoren helpen bij het stabiliseren en beschermen van de mitochondria en het DNA, het lichaam lijkt (ook) wel gemaakt om zijn voordeel te doen met de paddenstoelen in onze omgeving. Ook goedkope, bekende paddenstoelen hebben deze stoffen in zich, angiogenese-remmers en aromatase-remmers. Het is goed om ook binnen de paddenstoelen variëteit te hebben, want elke soort paddenstoel heeft unieke eigenschappen. Doe bij voorkeur bijvoorbeeld 2 soorten in je soep of zo. Ze lijken mogelijk duur, maar ze zijn licht en je hebt niet veel nodig en daardoor valt het eigenlijk wel mee. Groot onderzoek: bij mensen die regelmatig uien, knoflook en ander alliumsoorten eten, komen diverse soorten kanker aanzienlijk minder voor (ovarium, colon, prostaat). Ze bevatten veel zwavelsamenstellingen, quercetine, chroom, en ze beschermen de biofilm in de darmen. Of goed kauwen, of fijnmaken, dan werken ze het best. Koken/bakken maakt de goede effecten minder werkzaam. Doe fijngemaakte rauwe uien-, knoflook-, preipuree etc. in de soep, in de bonenburger, op de salade etc. Visolie en zo: zorg voor een goede balans tussen EPA en DHA, (welke stoffen precies: 00.50) veel mensen hebben een verkeerde verhouding DHA/EPA en omega 6, en dat zorgt voor krimpende hersenen, proportioneel met de omega3-index, lager dan 5 is niet goed. Een normaal vega-dieet is niet goed voor iedereen, en tekorten kunnen heel slecht uitpakken. Hoog in omega-6 is zonnebloemolie, saffloerolie, en andere plantaardige olie. Het lichaamseigen vet is de belangrijkste factor voor de omega 6 en 3-onbalans.
Will Bulsiewicz Opgegroeid met het standaard Amerikaanse dieet, zo rond z’n 30e ging het hem zakelijk uitstekend, maar was hij 50 pound te zwaar, chronisch moe, depressief, weinig energie, hoge bloeddruk, en hij wist niet wat daaraan te doen. Toen kwam hij zijn vrouw tegen. Zij at plantaardig. Nu zegt hij, voedsel is het eerste bepalende in iemands life-stijl. Het Amerikaanse gezondheidszorgsysteem plakt pleisters, bedekt dingen, stopt vingers in gaten, maar is niet opgezet om de oorzaak van problemen op te sporen of om aan preventie te doen. We wachten tot de bom al is ontploft. Zoals de gemiddelde Amerikaan eet is waarschijnlijk het slechtste dieet dat ooit heeft bestaan. 60% (voor-)bewerkt voedsel, wat is dat, de vezels worden eruit gehaald, we gooien er chemicaliën in, daar halen we 60% van onze calorieën uit, 30% dierlijke producten, per jaar eet de gemiddeld Amerikaan meer dan zijn lichaamsgewicht aan vlees. Gewicht is in de laatste tientallen jaren met 30 pound gestegen, we zitten, zitten binnen, we hebben een systeem gecreëerd dat het levende microbioom in ons systeem dood maakt, van onze kruin tot onze tenen. Het microbioom is altijd met en voor ons geweest. Zij zijn een eco-systeem, net als bijv. de Amazone, en voorwaarden voor ecosystemen zijn biodiversiteit, harmonie en evenwicht. Precies dat wat we doen op/met de planeet, soorten uitmoorden, doen we met ons eigen micro-ecosysteem. Dat raakt uit balans, en dan krijg je metabole klachten, auto-immuunziekten, hormonenklachten, stemmingsklachten, enz. enz. De boodschap is – je darmen zijn vergevend, willen dat het goed met je gaat, zijn niet permanent beschadigd, ze kunnen zich aanpassen, alles wat je eet is van invloed op je microbioom (mb), en de kwaliteit van je mb heeft geweldige gevolgen voor je gezondheid. 70% van de VS heeft overgewicht, 40% is obese, en toch verhongeren we omdat we geen voedingsvezels binnen krijgen, en precies dat is wat onze darmflora (mb) graag wil/nodig heeft. Elke soort in het mb heeft zijn eigen voorkeuren, taken enz., en met vezels doen ze alles beter, en geven ze meer goeds terug, zoals korte keten-vetzuren. Er zijn heel veel soorten vezels, en elke soort is voedsel voor specifieke microben. Sommige microben houden heel erg van zwarte bonen, maar ze verhongeren zonder zwarte bonen. Je hoeft geen vezels te tellen, je hoeft alleen maar een grote diversiteit aan planten te eten. Noemt het American Gut Project (met een paar opmerkelijke resultaten). Praktisch: eet je spaghetti met tomatensaus, zet de sauspan op het vuur en mik er in wat je nog hebt, uien, knoflook, spinazie, paddenstoelen, courgette, of wat ook, opdienen met verse basilicum of peterselie. Recept voor een smoothie, met havermelk, banaan, blauwe bessen, arugola- en broccolikiemen, eventueel met gemalen lijnzaad, hennepzaad en chiazaad. Divers! Vezels zijn als training voor de darmen. Een voedselallergie komt vaak door een beschadigd mb, en dat kan door training verbeteren. Ga low en slow, en doe meer als het kan, en na een tijdje word je er gek op. Het aandeel vezels in dierlijke producten is 0, en in alle planten zitten vezels. We zijn overgevoerd en ondergevoed. Er is geen wetenschappelijk onderbouwing voor bottenbouillon, of grasgevoerd rundvlees. *Wel* voor vezels. Onderzoek – mensen 5 dagen op alleen dierlijk, of alleen plantaardig, en na 5 dagen grote verschillen in een gezond(er) of ziek(er) mb. In ketogeen zit weinig vezel. Sommigen op keto zeggen – geen probleem omdat ze vezelsupplementen nemen. Dat is niet alleen bij keto zo, maar bij meer diëten (paleo, glutenvrij e.a.) – als je geen planten eet wordt je mb minder gezond. De pro-keto-onderzoeken waren te kort. Een plantendieet werkt zeker zo goed als keto. Wat gebeurt er na (vele) jaren keto – weten we niet. Wat we wel weten is dat keto plantaardige vezels minimaliseert, met daardoor meer kans op darmproblemen, met veel vet en dierlijke producten, met daardoor meer kans op hartproblemen en kanker. Maak nooit dieetkeuzes die risico’s van bekende aandoeningen vergroten. Probiotica is een hype. Met supplementen maak je van een mb 3 of 4 geen mb 7 of 8, en als je dat probeert leidt dat tot teleurstellingen. De oplossing is te beginnen met dieet en lyfestyle. De 8000 pound voedsel die je in je leven eet, de meer dan 20 jaar die je slaapt, de inspanningen/oefeningen, de mensen waarmee je je omgeeft, hoe je met je stress omgaat, dat zijn dingen die bepalend zijn voor gezonde darmen. Je mb is uniek, niemand heeft exact hetzelfde. Zelfs een eeneiige tweeling heeft maar 34 % van dezelfde microben. Met een probioticum krijg je een generieke formule, en dat iets generiek werkt – dat kan gebeuren, maar kleine kans, meestal is het weggegooid geld. Waarom zou je een probioticum nemen als je je eigen mb kunt voeden? De beste soorten prebiotische vezels zijn volkoren granen, pinda’s, peulvruchten, (niet in paleo), dat zijn uitstekende bronnen van prebiotische polysachariden en resistente zetmelen en die voeden het mb. De basissoorten voeding zijn de FGOALS f = fruit en gefermenteerd, G = groente en volkoren granen, O = omega3 superzaden, (chia, lijnzaad en hennep, in je smoothie) , A = aromatics, uien, knoflook, prei, alle alliums, L = legumes=peulvruchten, S = sulforafaan, bijv. in broccolispruiten, een kanker-crusher, met daarin 50 tot 100 maal meer sulforafaan dan in gewone broccoli. Ook wel paddenstoelen, zijn technisch geen planten, maar bevatten wel prebiotica, en “zeegroente”, daar zitten spullen in die niet in landplanten voorkomen, zoals omega3-vetten, en jodium, en daar kun je nog andere dingen aan toevoegen voor een maximale diversiteit in je mb. Bij een ernstige covid zie je altijd een slechte verhouding tussen de good guys en de bad guys in je mb (net als bij een dierlijk dieet). Wat er mist zijn de microben die butyraat produceren (hij noemt de namen van beide soorten microben, op ong. 1.58). Hoe meer vezels, des te minder depressie, zeer overtuigend onderzoek (the national health and nutrition survey, 2014, en ook nog later onderzoek, december 2020). Associatie of causatie, feit is dat er een tekort is aan anti-ontstekingen-microben, een verlies van butyraatproducerende microben en een toename van ontstekingsbevorderende microben. De darmen en de hersenen zijn volledig met elkaar vervlochten. Beschadig je je darmen dan beschadig je je hersenen. Als je je hersenfunctie wilt verbeteren, verbeter dan je darmfunctie. De microben die missen bij ernstige depressie zijn dezelfde die missen bij covid, en het zijn dezelfde microben die worden versterkt door een plantaardig dieet. In het standaard Amerikaanse dieet missen de vezels.
Michael Klaper Het mooiste van het werken als arts is dat je mensen beter ziet worden. Beter gaan eten kost niks extra, maar je moet het wel zelf doen, en de beloning is geweldig, zowel voor eigen gezondheid, de kosten van gezondheidszorg en de planeet en alles daarop. Whole plant foods, voor het grootste deel van de dag, dan ben je al een heel eind. Er zijn tegenwoordig twee soorten cardiologen – zij die vega eten, en zij die de gegevens niet hebben gezien. Doe het zonder vlees, zuivel, slechte soorten olie en suiker. De lijst van wat daar allemaal beter van wordt is eindeloos. Publicatie van de American Heart Association in 2018 – dat een whole food plant based dieet beter werkte dan het door de American Heart Association zelf geadviseerde dieet. Deze mensen hadden alle honderd een aandoening van de coronaire hartvaten, de ene helft gedurende 8 weken op het dieet van de AHA, de andere helft op whole food plant based (wfpb), en ze vonden (onder andere) dat de primaire marker voor ontsteking, high-sensitivity C-reactief eiwit, substantieel meer verbeterde in de wfpb-groep. Chronische ontstekingen zijn vaak de ondergrond van heel veel aandoeningen, en uit eenzelfde onderzoek van de Amerikaanse diabetesvereniging bleek hetzelfde. Er zijn nog artsen die vrezen voor een calciumtekort bij een wfpb, dus wat moet je vinden van een dieet zonder zuivel/melk? Zuivel is essentieel als je vier poten en een staart hebt en een baby-koe bent, dan heb je de melk van je moeder nodig, maar als je een mens bent hebt je zo’n 6 tot 12 maanden de melk van je moeder nodig. Wij hebben net zo min de melk van een koe nodig dan bijvoorbeeld de melk van een giraf. Koeienmelk zit vol met spullen die helemaal niet goed voor ons zijn. In bladgroente zit meer dan genoeg calcium. Koeien drinken geen melk, die halen hun calcium gewoon uit wat ze eten. Uit onderzoek blijkt dat er in landen met een hoge zuivelconsumptie meer osteoporose, heupfracturen en meer vroegtijdig overlijden door borstkanker wordt gevonden. Er zit calcium genoeg in plantaardig eten. Je botten hou je sterk door ze te belasten. Er werd wel gedacht dat goede eiwitten alleen uit dieren moesten komen, maar uit grote onderzoeken blijkt dat het beter is om in de eerste, zeg, 65 jaar van je leven, een dieet te volgen met *minder* eiwit, en dat dit helpt bij het tegengaan van chronische ziektes, kanker, dementie, hart- en vaataandoeningen, diabetes, etc. Met minder eiwit verouder je minder snel, en vooral als je minder eiwit eet van dierlijke oorsprong, en hoe dat precies werkt is bekend. Ook hij noemt Igf1, de sterkste grow-factor die de lever gaat produceren als er veel eiwit is, en Igf1 stimuleert groei overal. Dat kan goed zijn voor opgroeiende kinderen, maar als volwassene is dat groeien het laatste wat je zou willen, want het beschadigt zoveel weefsels, waaronder de nieren die zo’n stoot van bijv. weiproteïne niet aankunnen. Het eerste wat je doet bij falende nieren is minderen met eiwit. Met veel eiwit ben je al onderweg naar de nierdialyse. Vraag maar aan een buffel of een gorilla of eiwit uit planten goed is. Of vraag maar aan topatleten die plantaardig eten. Film: Game changer. De sterkste man van de wereld (toen) eet plantaardig, en dan vragen mensen – hoe kun je nou sterk als een os worden, met dit eten, en dan zegt hij – wel ’s gekeken wat ossen eten? Veel klachten op latere leeftijd komen door aandoeningen van de bloedvaten, o.a. van vaten naar de hersenen. Laat je hart en vaten werken. Pomp vers bloed naar je hersenen. Slaap genoeg, want van slaapdeprivatie word je sneller oud, en van suiker en alcohol ook. Je bent zo oud als je bloedvaten. Veel soorten dementie hebben een vasculaire achtergrond. Je hebt zo’n 50.000 mijl aan slagaders en net zoveel aan aders. Het endotheel van je vaten is maar 1 cel dik, en uitgespreid is dat goed voor 6 of 7 tennisbanen. Het moet zacht en glad zijn als zijde, en is chemisch actief, het produceert nitric oxide waardoor de bloedvaten ontspannen, zodat de vaten elke pompslag kunnen opvangen, en onder de elektronenmicroscoop zie je een woud aan dunne eiwitdraadjes uitsteken, glyocalix (?suikerlaag?), als een kussen voor de rode bloedcellen, en deze laag absorbeert natrium, dus als je wat zouts eet, dan buffert deze laag een deel van het zout, en het endotheel is eigenlijk een verbazend orgaan dat eigenlijk pas een paar jaar bekend is. Wees er zacht voor, rook niet, eet niet te zout. Als je na een levenlang roken stopt is je kans op longkanker na 15 jaar weer alsof nooit gerookt. Het lichaam is een wonder van herstelvermogen, en elke maaltijd telt. Laat mij maar doodgaan is bijna altijd de verkeerde keuze/optie. Het afgelopen jaar had de Amerikaan 12 medicijnvoorschriften per persoon (4 miljard in totaal). Als iedereen een wfpb dieet zou volgen, dan was pakweg 80 of 90 % van die voorschriften niet nodig. Bedenk hoe groot de besparing zou zijn als al dat geld niet in het zwarte gat van de farmaceuten zou gaan en hoe de kwaliteit van alles beter zou zijn. Er is verticale en horizontale geneeskunde. Als je gezond eet, maar toch in een toestand komt waarbij je niet meer overeind kunt komen, je hebt een sepsis, een darmobstructie, een ongeluk, dan moet je meteen naar een gewone arts. Dit is zo’n 10% van alle ingrepen. De andere 90% is verticaal. Als je nog gewoon rond kunt lopen heeft de westerse geneeskunde je niet veel anders te bieden dan het onderdrukken van symptomen. Het beste wat je kunt doen voor jezelf en de planeet – eet minder vlees (gepubliceerd in *The Lancet*). We doden elk jaar 70 miljard dieren die net zo graag willen leven als wij, maar die op zich al op allerlei manieren schadelijk zijn voor de planeet. Als een meerderheid plantaardig zou eten, dan wordt alles beter en kunnen we een betere aarde doorgeven.
Susan Peirce Thompson Zij is op haar 14e begonnen met drugs en heeft zo’n beetje alles gebruikt omdat ze een eetverslaving had. Op haar 19e was ze een drop-out, van school, en een drugsverslaafde en een prostituee, zonder woon- of verblijfplaats in San Francisco. Een random afspraakje om 3 uur ‘s nachts op 9 augustus 1994 nam haar mee naar een meeting en sindsdien heeft ze geen drugs of alcohol meer aangeraakt. Eten is de moeilijkste verslaving, en vooral suiker. Eten kun je overal, kun je overal kopen en er wordt overal reclame voor gemaakt, en suiker is verslavender dan roken (was ooit de verdediging van de tabak-industrie – nicotine is niet verslavender dan bijv. een Mars). De smaak van suiker op de tong triggert het vrijmaken van opiaten in de hersenen, en dit triggert het vrijmaken van dopamine, en dat zorgt voor veel goede gevoelens. Vrijwel elke verslaving komt neer op dit dopamine-verhaal. Zoet wordt dus geassocieerd met feestjes, verjaardagen en zo. De smaakpapillen worden snel geregenereerd, ongeveer in 2 weken. De tong en de smaakpapillen hebben een rechtstreekse verbinding met de verslavingscentra in de hersenen. Er zijn heel veel mensen die het obese zijn heel erg vinden. Van obese mensen wordt vaak gedacht of aangenomen dat ze dom zijn. Zou covid de schijnwerper op zwaarlijvigheid zetten? Zou kunnen, maar het is niet zeker. In ieder geval is wel duidelijker geworden dat we er wat mee moeten, dat dikmakend eten belast moet worden, dat we moeten kijken naar wat er voor troep er in automaten zit, dat reclame voor snoep verboden wordt, net als voor tabak. Bright Line Eating = geen suiker, geen meelproducten. Als je gewend bent aan troost-eten, om gevoelens weg te stoppen/eten, en je houdt daar mee op, dan komen die gevoelens op, maar niet helemaal en alles tegelijk. Een dag per keer, een maaltijd per keer, een gevoel per keer, een uitdagende situatie per keer, een craving per keer, een boze bui per keer, en besteed daar aandacht aan, maak daar plannen voor, wat ga je doen, etc. over Bright Line. … .De voedselindustrie heeft mensen in dienst die de cravability van producten proberen te bepalen (noem het maar de ‘verslavingskracht’), en daarvoor kopen ze zelfs heel dure FMRI-tijd voor in waarmee je in de hersenen kunt zien welk voedsel of additief het meeste doet in de hersenen. Wat dat betreft is het net als eerder bij de tabaksindustrie.
Ocean Robbins: Terwijl veel veelvoorkomende chronische ziektes in de westerse wereld stabiel zijn, of wat afnemen, is in de laatste 10 jaar Alzheimer met 70% toegenomen. Deze twee artsen menen dat 90% van de Alzheimer-casussen kan worden voorkomen.
Dean en Ayesha Sherzai Het belangrijkste wat mensen moeten weten over Alzheimer is dat A. tientallen jaren eerder begint dan dat je het merkt, en dat het een proces is dat beïnvloedbaar is. Als je eerder kunt beginnen, dan kun je mogelijk voorkomen dat het ooit optreedt. Zo’n 10 % is genetisch, dat is lastiger, en bij zo’n 3% is het zwaar genetisch bepaald, en dan treedt het al vroeg op. Voor de rest is life-style van groot belang, en voedsel is een major omgevingsfactor, en alles wat we eten kan de hersenen opbouwen of afbreken. De hersenen hebben een enorme vergevingscapaciteit en kunnen op elke leeftijd opnieuw opbouwen. Alle 87 miljard neuronen in de hersenen hebben schoon en nutrientdicht voedsel nodig. Elk neuron kan een paar verbindingen hebben, tot zelfs wel 30.000, en voorbewerkt voedsel met additieven, verzadigde vetten, zout, suiker, enz. vernietigen de capaciteiten van neuronen. Zo basaal is voedsel. Als mensen vlees en zuivel, bewerkt voedsel, veel vet, veel suiker, vervangen door bonen en groenten, volkoren granen, plantaardige melk, noten en zaden, dan trekt de mist op, worden gedachten helderder, de focus wordt beter, beter leren en begrijpen, meer creativiteit. Betere kwaliteit van leven, en dat komt al best snel. Daar is objectief, meetbaar bewijs van. Onderzoek: het eten van vlees vergrootte de kans op A. het meest, 2e waren eieren, 3e waren zuivelproducten, en aan de andere kant, dat veel gebruik van fruit, groenten en volkorenproducten de kans op A. significant verminderde, en dat is consistent met heel veel onderzoeken, zowel op korte als langere termijn, en dat dierlijke producten, vlees, kaas, zuivel, boter etc. schadelijk waren. Dat wat je, naar zeggen, nodig hebt dat in vlees etc. zit is gemakkelijk te verkrijgen via plantaardige producten. Je zou kunnen zeggen – water is belangrijk, dus ga ik frisdrank drinken om aan m’n water te komen (en zo promoten coca cola en zo hun producten ook wel – ze ‘hydrateren’). In de natuur komt geen bewerkte suiker voor, wel gebonden, o.a. aan vezels. Suiker is nodig, maar alleen en whole-food vorm, want dan weet het lichaam wel wat het ermee moet, maar niet in de shock-vorm van bewerkte suiker. Whole = synoniem met onbewerkt. Vruchtensappen zijn vaak veel te hoog in glucose, en zonder vezels. Wees voorzichtig met snelle suiker, vooral bij diabetici. Onderzoek: bij vrouwen die meer blauwe bessen aten vertraagde de cognitieve veroudering met meer dan 2 ½ jaar, en dat gewone aardbeien ook zo’n soort effect hadden en hetzelfde geldt voor andere soorten bessen. Noten en zaden, olijven, avocado’s: daar zitten goede vetten in (want *goede* vetten zijn prima). Enkelvoudig en meervoudig onverzadigd is OK voor de hersenen. Zich ontwikkelende hersenen hebben vooral EPA en DHA nodig, de omega’s zijn nodig, soms via aanvulling, terwijl de myelinesatie gaande is, daar is veel omega voor nodig, en tijdens zwangerschap, of op hogere leeftijd, als er chronische ontstekingen zijn. Lekker en gezond – de omega-muffin – met 1 tl chia, 1 tl lijnzaad en 1 tl hennepzaad, en doe er blauwe bessen door. Olijfolie, e.v., in kleine hoeveelheden kan goed zijn voor hart en bloedvaten en voor neurologische toestanden (Alzh., Park. en beroertes). Voor de gezondheid van kokosolie is weinig bewijs, en is verzadigd, dus doe maar niet. Het is vooral marketing. Doe ook geen palmolie. Er is wel bewijs dat koffie gezond is, en er is een sterke relatie met Parkinson, minder Parkinson bij koffiedrinkers, en ook wel met A., maar dat voordeel verdwijnt bij het toevoegen van zuivel en suiker. Koffie is niet goed voor mensen met aritmie en angsten, of mensen die niet goed reageren op stimulantia (want dat is het). Slaapproblemen – eet niet voor het naar bed, gaan, 1 uur, 2 uur of liever 3 uur. The neuro-nine: 1e groene bladgroente, met veel antioxidanten en anti-inflammatoire stoffen, 2e volle granen, (veel bewijs voor minder A., beroertes etc.), 3e zaden, 4e bonen en peulvruchten (planteneiwitten), 5e alle soorten bessen, 6e noten (walnoten hoog in omega 3), 7e kruisbloemigen (broccoli etc.), 8e thee, groene thee, oolong, koffie, 9e kruiden en specerijen (curcuma, bijv. bindt aan amyloïde eiwitten en vermindert deze). Veel kruiden hebben veel antioxidanten. Groene groente-eters hebben een helderder hoofd, alsof ze 11 jaar jonger waren, ook te zien op de MRI.
David Perlmutter Ja, eet alle kleuren groentes. De amygdala zegt: ik wil het, nu, maak niet uit wat. De prefrontale cortex zegt: even nadenken, wat zijn de gevolgen van wat de amygdala’s (1 in elke hersenhelft) willen. We zijn de verbinding verloren met de planeet waarop we leven en gaan op amygdala-wijze om met de planeet. We denken dat sociale media ‘verbinding’ geven, en daar hebben we behoefte aan, maar het is fake. We hebben behoefte aan suiker, voor energie, maar geraffineerde suiker is fake. Komt in de natuur niet voor. Hoe meer/langer mensen op sociale media zitten, des te meer depressies en hoe slechter ze zich voelen. En veel mensen hebben een echte internetverslaving. Bij zulke mensen zie je op MRI’s een degradatie van het corpus callosum, dat de twee hersenhelften verbindt – een disconnection syndroom. Internet als verslavend medium. Internet als amygdala-systeem, met onmiddellijke bevrediging, aangeboden door commerciële partijen die daar belang bij hebben. Internet als vergelijking, de beelden van anderen met hun geweldige levens. Fake. Ons bewerkte voedsel wordt heel erg gemanipuleerd om steeds verslavender te worden. https://www.kcrw.com/culture/shows/life-examined/food-history-addiction-mindful-eating/michael-moss-hooked-book. Slecht eten veroorzaakt chronische ontstekingen, ook in de hersenen, en daardoor gaat de prefrontale cortex slechter werken, wordt er over beslissingen niet goed nagedacht en nemen de meer primitieve amygdala’s het over – ik wil het nu, zonder nadenken (eten), en zo een vicieuze cirkel, waar dan ook weer slechter slapen in past – nog zo’n cirkel erbij. Slecht of te weinig slapen ondermijnt het immuunsysteem en je decisionmaking-systeem. 1/3 van alle Amerikaanse volwassenen slaapt minder dan 7 uur en een groot deel daarvan veel minder. Gezond eten= beter slapen, en andersom. De goede kant hiervan is dat we dit weten en er wat aan kunnen doen, dat we het immuunsysteem kunnen verbeteren, cellen ervan kunnen verjongen. Melatonine kan het aangeboren en verworven immuunsysteem versterken. Ouderen hebben vaak verlaagde melatoninespiegels. Een tekort aan vitamine D geeft een slechtere slaapkwaliteit, vitamine D is meer een hormoon dan een vitamine.
Ocean Robbins De slechtste vetten zijn de transvetten, de geheel of gedeeltelijk gehydrogeniseerde (geharde) vetten, en frituurvetten, ranzig en vol vrije radicalen, en te lang gebruikt. Ietsje beter – olie met veel omega 6, maisolie, zonnebloemolie, saffloerolie, sojaolie, koolzaadolie, en omega 6 – pro-inflammatoir. Olie met voors en tegens – olie met mono – en onverzadigde vetzuren, zoals olijfolie en avocado-olie, hebben enkele voordelen. Meest controversiële – kokosolie, is hoog verzadigd, maar er zit ook wat MTT in en die kunnen mogelijk een goed effect hebben op de gezondheid van de hersenen. Goede olie: van supplementen met EPA en DHA, en lijnzaadolie (maar niet om te koken), en MTT. Gefermenteerd – OK, kimchi en sauerkraut – goed. ACV (appelciderazijn) – mogelijk goed. Paddenstoelsupplementen zijn meestal van gedroogd en gemalen, maar vers is beter (driekwart beter dan gedroogd).
Brooke Goldner Vanaf haar 10e lupus, prognose toen – als nu – een kort leven vol pijn, en onbehandelbaar. Maar 15 jaar geleden dieet sterk veranderd en de ongeneeslijke ziekte verdween. Intussen vele andere klachten gehad, plus behandelingen daarvoor die haar leven hebben gered. 6 stappen: *geen* dierlijke producten, geen toegevoegde olie, geen bewerkt voedsel, en wel hypervoeding met rauw plantaardig voedsel, blendervol met groente en fruit, elke dag omega 3, en veel water. Voorbeeld – vega-persoon die psoriasis kreeg en dacht – hoe kan dat, maar zonder vega had je dit 20 jaar eerder gekregen, op hypervoeding in 2 weken weer schoon. Voorbeeld: trein die richting een afgrond rijdt, remmen helpt, maar is niet genoeg, want je blijft in die richting rijden. De trein moet stoppen, en dan weer achteruit. Je wordt ziek in de loop van de tijd, niet opeens. Zolang je nog genoeg gezonde cellen hebt gaat het goed, maar als die in de minderheid raken gaat ’t fout, en dan steeds meer fout. (We verzamelen continu zieke cellen). Kleine veranderingen stoppen het momentum van die trein niet. Gewoon een keertje friet overslaan helpt niet tegen auto-immuunziektes. 6 weken zonder stress, goed eten en drinken, slapen, en bewegen mogelijk wel. De realiteit is dat de meerderheid van de Amerikanen de hele dag door pro-inflammatoir voedsel eet, pro-inflammatoire dierlijke producten. Bio-vlees heeft een klein plusje, maar blijft dierlijk, hoog omega 6 = pro-inflam, erger voor kanker, en zuivel is het ergst, bewerkt eten. Restaurant – het kindermenu is erg, volwassenen een goede soep (kinderen lusten ook soep), kip en patat en ijs. De hele dag gezond eten en s-avonds koekjes – gaat niet werken. De meeste mensen kunnen, als ze gezond zijn, best wel ’s zuivel eten, of soms suiker, of vlees, maar niet continu. Vroeg of laat ga je zo over de drempel. Als je maar meteen het effect zou voelen van wat je eet - *dat* zou helpen, net als bij het aanraken van een hete kachel. Van slecht eten (suiker, bijv.) voel je wel de high, maar het nare later amper, maar je wordt wel zieker. Van gezond eten krijg je geen high, en ook geen direct voordeel. Je verbindt dus niet de gevolgen op lange termijn van wat je eet. Groene smoothies: 75 % groen = spinazie, boerenkool, enz. + lijnzaad/chia/hennep, op smaak maken met fruit (alle soorten, dus ananas, bessen, rijpe bananen, mango, appels, peren) en dan water. Broccoli/bloemkool in blender is niet zo lekker – eet maar apart. Maar fruit erin vermindert de werking, dus 75% groen. Een smoothie *moet* goed smaken. Pond groente – goed voor onderhoud, meer voor hypervoeding. Als je gezond gaat eten kan dat een domino-effect hebben op je omgeving. Maar je kunt je ook alleen voelen, met peer-pressure, mensen denken dat ze het anderen ongemakkelijk maken. Als je van vlees af wilt kan je man/vrouw niet van je vragen om dat voor hem/haar wel klaar te maken - je bent niet met een baby getrouwd. Als iemand van je houdt wil je dat diegene gezond is. Haar man – echte vleeseter – voelde zich veel beter met plantaardig, en genoeg spieropbouw daaruit. En je wilt toch gezonde kinderen en een gezonde volgende generatie.
Ocean Robbins Lijnzaadmeel gaat achteruit, ook gekoeld. Doe het zelf, vers malen. Tips: 1. Wees een rolmodel, 2. Eet aan tafel, 3. Koop geen ongezonde dingen 4. Voer geen speciale kinderopties in 5. Laat kinderen minimaal 1 hap proberen 6. Maak groenten aantrekkelijk(er) 7. Neem kinderen mee de tuin in, of mee bij het bereiden 8. Lees kinderboeken over voedsel, dieren, gezonde gewoontes 9. Wees geduldig en love unconditionally.